|
بررسی علمی واقعة عاشورا در تقويم تاريخ هجری شمسی مقدمه يکی از مسائل بحث برانگير و مورد تحقيق بسياری از افراد (خصوصا مسلمانان)، مسئلة انطباق تاريخهای قمری و شمسی بر يکديگر است. زيرا تاريخچة وقايع تاريخی اسلام بر مبنای تقويم قمری بيان شده و در بعضی موارد برای ما شايد مهم است که بدانيم هر يک از اين تاريخها بر چه تاريخ شمسی منطبق است؟ مثلا واقعة عاشورا در کدام فصل سال و به عبارت دقيق تر در کدام تاريخ شمسی روی داده است؟ بررسی اين مسئل چند راه حل دارد که عبارتند از : روش بررسی تاريخی و روايتي، روش محاسبات تقريبی، روش محاسبات دقيق نجومی و ... . با توجه به اينکه در گذشته محاسبات مربوط به تقويم، خيلی دقيق نبوده است و روشهای محاسباتی و مشاهداتی برای تعيين روز اول و آخر ماه های قمری با روشهای کنونی تفاوت داشته است، روشهای محاسبات دقيق نجومی منجر به جوابهايي می شوند که از نظر انطباق بر تقويم های فعلی دقيق و بدون خطا می باشند. اما از نظر بررسی تاريخی و روايتي ممکن است اختلاف داشته باشد. اين اختلاف يکی از لحاظ سنديت تاريخی و روايتي است و ديگری اختلاف روشهای تعيين تقويم در گذشته و حال است. لذا هر گونه اختلاف بين محاسبات دقيق بر اساس روشهای فعلی و بررسی های تاريخی و روايتي امری طبيعی است اما اين اختلاف حدی دارد. از نظر بررسی های نجومی و اختلافات تقويم، حداکثر اختلاف نمی تواند از روز در نتايج محاسبات بيشتر باشد (3 روز برای اصلاح تقويم گريگوری در زمان صدر اسلام و 2 روز برای اصلاح تقويم قمری ناشی از هلالهای بحرانی . از طرفی تقويم هجری قمری بر مبنای رؤيت هلال پايه گذاری شده است. در نتيجه مشکلات زيادی برای محاسبة دقيق تبديل قمری به شمسی وجود دارد. زيرا دورة زمانی دقيقی برای هلالهای ماه نو وجود ندارد. از طرفی در گذشته رؤيت هلال با چشم مسلح امکان پذير نبوده است و با پيشرفت علم آنرا مبنای تعيين اول ماه قرار داده اند که خود اختلاف گذشته و حال را می رساند. در اين مقاله بررسی مسائل تاريخی وروايتی از اين موضوع آمده است. هجرت پيامبر مبدأ تاريخ هجری قمری 1 ـ اول محرم سال اول قمری 9 و 31 دقيقه زمان مقارنه ماه با خورشيد 622/7/16 م ـ 28 تير سال 1 دوشنبه 2 ـ اول ربيع الاول سال اول 622/9/11 م ـ ساعت 4 و 25 دقيقه زمان مقارنه ماه با خورشيد شهريور سال 1 دوشنبه مطابقت وقايع تاريخی قمری اسلام قبل از واقعة عاشورا با تقويم شمسی ـ ازدواج امام علی وحضرت فاطمه 1 ذيحجه سال 2 ق ـ 624/5/25 م ـ جمعه 7 خرداد سال 3 ولادت امام حسن (ع) 15 رمضان سال 3 ق ـ 28/2/625 م ـ پنجشنبه 12 اسفند سال 3 - ولادت امام حسين (ع) سوم شعبان سال 4 ق ـ 626/1/8 م ـ چهارشنبه 21 دی سال 4 - ولادت حضرت زينب (س) 5 جمادی الاول سال 5 ق ـ 626/10/2 م ـ پنجشنبه 13 مهر 5 واقعة غديرخم 18 ذيحجه سال 10 ق ـ 632/3/16 م ـ دوشنبه 28 اسفند سال 10 رحلت پيامبر (ص) 28 صفر سال 11 ق ـ 632/5/25 م ـ دوشنبه 7 خرداد 11 ـ شهادت حضرت فاطمه (س) 13 جمادی الاول زمان مقارنه ماه با خورشيد 11 ق ـ 632/8/6 م ـ پنجشنبه 18 مرداد سال 11 ـ شهادت حضرت فاطمه (س) 3 جمادی الثانی سال 11 ق ـ 632/8/25 م ـ يکشنبه 6 شهريور سال 11 ـ ولادت حضرت ابوالفضل 4 شعبان سال 26 ق ـ 647/5/15 م ـ سه شنبه 28 ارديبهشت سال 26 ـ ولادت حضرت علی اکبر 11 شعبان سال 33 ق ـ 654/3/7 جمعه 19 اسفند سال 32 ولادت امام سجاد (ع) 5 شعبان سال 38 ق ـ 659/1/5 م ـ شنبه 18 دی سال 37 ـ شهادت حضرت علی(ع) 21 رمضان سال 40 ق ـ 661/1/29 م ـ جمعه 12 بهمن سال 39 ـ شهادت امام حسن (ع) 28 صفر سال 50 ق ـ 670/3/16 م ـ سه شنبه 9 فروردين سال 49 ـ ولادت امام باقر (ع) 1 رجب سال 57 ق ـ 677/5/9 م ـ شنبه 22 ارديبهشت سال 56 محاسبات نجومي روز عاشورا همچنين محاسبات دقيق نجومی ديگر انجام شده است که پديده هاي نجومی برای محرم سال 61 و در مکانی با مختصات شهر کربلا در زير بدست آمده است : - در اول محرم سال 61 فاصلة زمين تا خورشيد، دقيقا برابر با يک واحد نجومی بوده است (626/149 ميليون کيلومتر) و فاصلة کره ماه تا زمين در اوج خود يعنی 406000 کيلومتری قرار داشته است. - ساعت 15 و 15 دقيقة بعد از ظهر روز تاسوعا (نهم محرم سال 61)، ماه از آزيموت 112 درجه در کربلا با فاز 77 درصد روشنايي طلوع می کند (يعنی از حدود موقعيت اردوگاه عمر بن سعد و حوالی شط فرات نسبت به ناظری در خيمگاه امام حسين (ع) ماه طلوع می کند). و 55 دقيقه بامداد عاشورا با فاز 81 درصد روشنايي، غروب می کند و آسمان کربلا کاملا تيره و تار می گردد. - طلوع سياره زهره در روز عاشورا (10 محرم سال61) 3 ساعت قبل از طلوع خورشيد و دو ساعت بعد از غروب ماه در ساعت 3 بامداد اتفاق افتاده است. - خورشيد ساعت 6 و 7 دقيقة صبح عاشورا از آزيموت 99 درجه (حدود شرق) در کربلا طلوع می کند. و در ساعت 17 و 30 دقيقه غروب آن در آزيموت 5/260 درجه (در پشت خيمگاه سوخته امام حسين ع) اتفاق می افتد. - ماه در ساعت 12 ظهر روز اول محرم سال 61 وارد صورت فلکی عقرب می شود. و ساعت 18 روز سوم محرم با ورود ماه به صورت فلکی قوس، از صورت فلکی عقرب خارج می شود. ماه از روز 6 تا 8 محرم در صورت فلکی جدی قرار دارد و سپس تا روز 12 محرم در صورت فلکی دلو قرار گرفته است. - پديدة نجومی بسيار مهمی که اتفاق می افتد در روز 6 محرم می باشد. در ساعت حدود 18 ماه از فاصلة کمتر از 1 درجة جنوب سيارات نپتون و مشتری (که کنار يکديگر قرار دارند) عبور می کند. - در ابتدای رمضان سال 60 قمری خورشيد می گيرد و در نيمة رمضان نيز ماه بطور کامل خسوف می کند. ـ در ابتدای ربيع الاول سال 61 قمری خورشيد مي گيرد و در نيمة ربيع الاول نيز ماه بطور کامل خسوف می کند. - بر اساس اين محاسبات، امام حسين(ع) در روز چهار شنبه بدنيا آمده اند و در روز چهار شنبه به شهادت رسيده اند. مطابقت تاريخ قمری وقايع عاشورا با تقويم شمسی ـ مرگ معاويه 15 رجب سال 60 ق ـ 680/4/21 م ـ شنبه 4 ارديبهشت سال 59 ـ حرکت امام حسين (ع) به مکه 28 رجب سال 60 ق ـ 680/5/4 م ـ جمعه 17 ارديبهشت سال 59 ـ ورود امام حسين (ع) به مکه 3 شعبان سال 60 ق ـ 680/8/5 م ـ سه شنبه 21 ارديبهشت سال 59 ـ اعزام مسلم بن عقيل به کوفه 15 رمضان 60 ق ـ 680/6/18 م ـ دوشنبه 31 خرداد سال 59 ـ ورود مسلم بن عقيل به کوفه 5 شوال سال 60 ق ـ 680/7/8 م ـ يکشنبه 20 تير سال 59 ـ حرکت امام حسين (ع) به کوفه 8 ذيحجه سال 60 ق ـ 680/9/8 م ـ شنبه 20 شهريور سال 59 ـ شهادت مسلم بن عقيل 9 ذيحجه 60 ق ـ 680/9/9 م ـ يکشنبه 21 شهريور سال 59 ـ به دار زدن ميثم تمار در کوفه 22 ذيحجه سال 60 ق ـ 680/9/22 م ـ شنبه 3 مهر سال 59 شروع سال 61 قمری اول محرم سال 61 ق ـ 680/10/1 م ـ دوشنبه 12 مهر سال 59 ـ ورود امام حسين (ع) به کربلا 2 محرم سال 61 ق ـ 68/10/2 م ـ سه شنبه 13 مهر سال 59 ـ ورود سپاه اِبن سعد به کربلا 3 محرم سال 61 ق ـ 680/10/3 م ـ چهارشنبه 14 مهر سال 59 ـ روز تاسوعا 9 محرم سال 61 ق ـ 680/10/9 م ـ سه شنبه 20 مهر سال 59 ـ عاشورا 10 محرم سال 61 ق ـ 680/10/10 م ـ چهارشنبه 21 مهر سال 59 ـ ورود کاروان اسيران به کوفه 12 محرم سال 61 ق ـ680/12/10 م ـ جمعه 23 مهر سال 59 ـ حرکت کاروان اسيران به شام 19 محرم سال 61 ق ـ 680/10/19 م ـ جمعه 30 مهر 59 "" ـ ورود کاروان اسيران به شام 1 صفر سال 61 ق ـ 680/10/30 م ـ سه شنبه 11 آبان سال 59 ـ اربعين و روز ورود جابر به کربلا20 صفر سال 61 ق ـ 680/11/18 م ـ يکشنبه 30 آبان سال 59 ـ وفات حضرت زينب در شام 15 رجب سال 62 ق ـ 682/3/21 م ـ دوشنبه 14 فروردين سال 61 ـ قيام مختار ثقفی 14 ربيع الاخر سال 66 ق ـ 685/11/17 م ـ جمعه 29 آبان سال 64 --------------------------- منابع و مأخذ - فرمولهای ستاره شناسی برای محاسبه ها : ترجمة محمود لايقی فيروزآبادی ، انتشارات آستان قدس رضوی 1368 - تقويم قدس : انتشارات بنياد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی - ماهنامة نجوم شماره های 84 تا 90 انتشارات شرکت زروان - ستارگان و کيهان نوردی انتشارات دانشگاه تهران 1352 - نرم افزارهای نجومی Hp3planet ، HnSky و MoonCalculator6 و ... - لوحهای فشردة منتهی الامال ، حليه المتقين و مفاتيح الجنان از بخش رايانه ای فرهنگستان قرآن کريم كانون علمي فرهنگي حضرت وليعصر (عج) دهكويه
تهيه شده توسط
اميد علي معزي
در تاريخ
چهارشنبه ۷ بهمن ۸۸ ساعت ۱۰:۵۹ |
نظرات (0)
|
